Phát huy lợi thế di sản Huế trong đào tạo nghệ thuật

TS Phan Lê Chung

Thưa Tiến sĩ, những đặc trưng văn hóa, di sản của Huế tạo lợi thế gì cho công tác đào tạo nghệ thuật của nhà trường?

Sinh viên Trường Đại học Nghệ thuật, Đại học Huế rất may mắn khi được học tập trong một không gian văn hóa đặc thù như Huế. Các em có điều kiện tiếp cận trực tiếp với nguồn tư liệu phong phú từ hoa văn, họa tiết trang trí trên các công trình kiến trúc, các di vật, hiện vật thời Nguyễn cũng như nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang hiện hữu trong đời sống.

Việc được tiếp cận với hiện vật gốc có ý nghĩa rất lớn đối với đào tạo nghệ thuật. Những hoa văn, biểu tượng, hình thức trang trí hay cấu trúc kiến trúc không chỉ là tư liệu để nghiên cứu mà còn có thể trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tác và thiết kế. Từ những giá trị gốc đó, sinh viên có thể hình thành ý tưởng, phát triển ngôn ngữ tạo hình và vận dụng vào các học phần chuyên môn, đồ án, tác phẩm hội họa, điêu khắc, thiết kế…

Nhà trường khai thác nguồn tư liệu di sản ấy như thế nào trong nội dung và phương pháp đào tạo?

Trong các học phần chuyên môn, giảng viên hướng dẫn sinh viên nghiên cứu hoa văn, biểu tượng, họa tiết trang trí trên công trình kiến trúc và di vật để vận dụng vào đồ án, tác phẩm. Những giá trị đó có thể được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau. Sinh viên có thể nghiên cứu về hình thức, đường nét, bố cục, màu sắc, biểu tượng; đồng thời tìm hiểu câu chuyện văn hóa, lịch sử phía sau mỗi họa tiết, mỗi công trình. Từ đó, các em không chỉ học cách sao chép hay tái hiện mà quan trọng hơn là biết chuyển hóa những giá trị truyền thống thành ý tưởng sáng tạo mới.

Huế sở hữu một hệ thống bảo tàng khá phong phú, bao gồm các bảo tàng của Nhà nước và tư nhân. Bên cạnh đó, thành phố còn có nhiều không gian văn hóa, nghệ thuật, hệ thống di tích, lễ hội và các hoạt động sáng tạo diễn ra thường xuyên. Đây là điều kiện rất thuận lợi để sinh viên tiếp cận thực tế và gắn quá trình đào tạo với đời sống. Việc học không chỉ diễn ra trong giảng đường mà có thể mở rộng ra các bảo tàng, không gian nghệ thuật, công trình kiến trúc, khu vực di sản hay các hoạt động văn hóa.

Nhà trường cũng có thể tăng cường phối hợp với các thiết chế văn hóa để tổ chức triển lãm, workshop, tọa đàm, hoạt động trải nghiệm, qua đó tạo thêm môi trường học tập và sáng tạo cho sinh viên.

Tham quan mô hình đào tạo nghệ thuật tại Trường Đại học Nghệ thuật, Đại học Huế.

Trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Huế, nhà trường có thể đóng góp gì vào việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo và phát triển các sản phẩm nghệ thuật mang thương hiệu Huế?

Hiện nay, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cũng đang được tiến hành lấy ý kiến. Trường Đại học Nghệ thuật có thể gắn nhiệm vụ đào tạo với những yêu cầu cụ thể của địa phương, trong đó có thiết kế mẫu mã, sản phẩm du lịch, sản phẩm lưu niệm và các sản phẩm phục vụ hoạt động văn hóa. Chẳng hạn, thông qua các đồ án tốt nghiệp, bài tập chuyên ngành hay các đề tài nghiên cứu, sinh viên có thể tham gia nghiên cứu, đề xuất những mẫu thiết kế, sản phẩm có tính ứng dụng và mang dấu ấn văn hóa Huế.

Nhà trường cần những cơ chế, chính sách và nguồn lực nào để phát huy lợi thế văn hóa, di sản Huế, nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế trong lĩnh vực nghệ thuật?

Thông tư số 83/2026/TT-BGDĐT, ban hành ngày 30/9/2026, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, quy định chuẩn cơ sở giáo dục đại học, trong đó có tiêu chí đối với trường đào tạo ngành đặc thù. Với 100% quy mô đào tạo thuộc các ngành đặc thù, Trường Đại học Nghệ thuật, Đại học Huế đáp ứng ngưỡng từ 70% theo quy định. Đây là điều kiện thuận lợi để nhà trường phát huy thế mạnh chuyên môn, đào tạo nguồn nhân lực nghệ thuật cho Huế và khu vực miền Trung – Tây Nguyên.

Để phát huy tốt hơn lợi thế này, nhà trường rất cần sự quan tâm của thành phố về cơ chế và nguồn lực. Trong đó, chúng tôi mong muốn thành phố có cơ chế đặt hàng các sản phẩm đào tạo, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố và những nhiệm vụ cụ thể trong lĩnh vực nghệ thuật. Đặc biệt, cần có cơ chế đặt hàng nguồn nhân lực nghệ thuật phục vụ cho quá trình phát triển công nghiệp văn hóa trong tương lai. Khi nhu cầu của địa phương được đặt ra cụ thể, nhà trường sẽ có điều kiện điều chỉnh chương trình đào tạo, tổ chức nghiên cứu và hướng sinh viên vào những sản phẩm thiết thực hơn.

Xin cảm ơn ông!

HOÀNG TRIỀU (thực hiện)

Nguồn: https://huengaynay.vn/